ΗΤΑΝ ένα επίπονο υπερατλαντικό ταξίδι πέντε εβδομάδων στα τέλη του 19ου αιώνα. Οι επιβάτες περίμεναν να αντικρίσουν ξηρά από μέρα σε μέρα. Τότε εμφανίστηκε ένα φως, ένα μοναχικό άστρο στον ορίζοντα. Αλλά δεν ήταν άστρο· ήταν ένας φάρος. «Μόλις είδαμε το φως, πέσαμε στα γόνατα και ευχαριστήσαμε τον Θεό», είπε κάποιος επιβάτης αργότερα. Το φως τούς οδήγησε με ασφάλεια στον προορισμό τους. Ωστόσο, δεν είχαν τόσο καλή κατάληξη όλα εκείνα τα παλιά θαλασσινά ταξίδια.

Η 22η Δεκεμβρίου 1839 ήταν μια όμορφη, ηλιόλουστη μέρα στην ακτή της Νέας Αγγλίας, στη Βόρεια Αμερική. Ο φαροφύλακας στο νησί Πλαμ της Μασαχουσέτης νόμιζε ότι θα μπορούσε να φύγει με ασφάλεια από το νησί με την κωπήλατη βαρκούλα του, ώστε να πάει τη γυναίκα του για ψώνια και να γυρίσει προτού σκοτεινιάσει. Αλλά ενώ βρίσκονταν στα ανοιχτά, σηκώθηκε άνεμος. Ερχόταν καταιγίδα, και μάλιστα γοργά. Σύντομα ο ουρανός και η θάλασσα μετατράπηκαν σε μια γκρίζα άγρια μάζα από βροχή, αφρό και σταγόνες θαλασσινού νερού. Ο φύλακας κατέβαλε απεγνωσμένες προσπάθειες για να επιστρέψει στο νησί, αλλά μάταια. Εκείνη τη νύχτα ο φάρος έμεινε σβηστός.

Γύρω στα μεσάνυχτα, το πλοίο Ποκαχόντας αγωνιζόταν μάταια να βρει την είσοδο του ποταμού και του λιμανιού, την οποία φυσιολογικά σηματοδοτούσε ο φάρος. Αντί να βρει την είσοδο, το πλοίο χτύπησε σε μια αμμώδη πρόσχωση. Η πρύμνη του τσακίστηκε και το πλοίο βυθίστηκε αύτανδρο. Ακριβώς πριν ξημερώσει, το Ρίτσμοντ Πάκερ που πήγαινε στο ίδιο λιμάνι εξόκειλε και αυτό, αλλά χάθηκε μόνο ένας άνθρωπος, η γυναίκα του καπετάνιου.

Η ιστορία της ναυσιπλοΐας είναι γεμάτη από καταστροφές που θα μπορούσαν να τις είχαν αποτρέψει οι φάροι. «Στα παλιά χρόνια, πολλά πλοία διέσχιζαν με ασφάλεια τον ωκεανό, μόνο και μόνο για να συντριφτούν καθώς προσπαθούσαν να πιάσουν λιμάνι», λέει το βιβλίο Η Θαλάσσια Κληρονομιά της Αμερικής (America’s Maritime Heritage). «Το πιο επικίνδυνο τμήμα του ταξιδιού στον ωκεανό ήταν τα τελευταία λίγα μίλια, καθώς ένα πλοίο πλησίαζε και τελικά αντίκριζε ξηρά».

Σύμφωνα με τον Ντ. Άλαν Στίβενσον, ο οποίος ασχολείται με την ιστορία των φάρων, από το 1793 ως το 1833 ο μέσος όρος των πλοίων που ναυαγούσαν κάθε χρόνο στις βρετανικές ακτές αυξήθηκε από 550 σε 800. Χρειάζονταν περισσότεροι φάροι, καθώς και καλύτερα συστήματα φωτισμού.

Σε μερικές χώρες, περιλαμβανομένης της Αγγλίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, η ναυσιπλοΐα γινόταν ακόμα πιο επικίνδυνη εξαιτίας διαβόητων κακοποιών—που πιστευόταν ότι καταριούνταν το φεγγάρι—οι οποίοι έστηναν φώτα με σκοπό να παραπλανήσουν τα πλοία και να τα παρασύρουν στα βράχια, μόνο και μόνο για να τα λεηλατήσουν εκεί. Τους επιζώντες συνήθως τους σκότωναν, επειδή αυτοί οι κακοποιοί δεν ήθελαν μάρτυρες. Αν, όμως, είχε λαμπρό φεγγάρι, το σχέδιό τους θα αποτύγχανε. Γι’ αυτό και λεγόταν ότι καταριούνταν το φεγγάρι. Τελικά, όμως, η κατασκευή περισσότερων και καλύτερων φάρων συντέλεσε στο να σταματήσουν να δρουν αυτοί οι κλέφτες και δολοφόνοι.

Οι Πρώτοι Φάροι

Η αρχαιότερη αναφορά σε φωτιές ή πυρσούς που ανάβονταν σε επίκαιρα σημεία βρίσκεται στην Ιλιάδα. «Μόλις βασιλέψει ο ήλιος, ανάβουν πυρσοί απανωτά», αναφέρει η Ιλιάδα σε κάποιο σημείο. Το βιβλίο Φαροφύλακες (Keepers of the Lights) αναφέρει ότι «οι αρχικοί φάροι δεν ήταν τίποτα άλλο παρά τεράστιες φωτιές από ξύλα, που μερικές φορές τις φύλαγαν μέσα σε πέτρινους τύμβους και αργότερα σε μεγάλα σιδερένια κλουβιά, τις οποίες φωτιές άφηναν να σβήνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα, με τραγικά αποτελέσματα».

Κατόπιν, γύρω στο 300 Π.Κ.Χ., στο νησί Φάρος που βρισκόταν στην είσοδο του λιμανιού της Αλεξάνδρειας, στην Αίγυπτο, κατασκευάστηκε ο πρώτος πραγματικός φάρος, ο Φάρος της Αλεξάνδρειας. Ήταν ένα επιβλητικό κατασκεύασμα με ύψος γύρω στα 100 ως 120 μέτρα (περίπου 40 πατώματα), ο ψηλότερος φάρος που χτίστηκε ποτέ. Ήταν ένα από τα Επτά Θαύματα του Κόσμου το οποίο διατηρήθηκε περίπου 1.600 χρόνια μέχρι που γκρεμίστηκε, πιθανώς από κάποιο σεισμό.

Οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν τουλάχιστον 30 φάρους, από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τον Ατλαντικό. Αλλά μετά την πτώση της αυτοκρατορίας, σημειώθηκε κάμψη στο εμπόριο και οι φάροι σταμάτησαν να χρησιμοποιούνται και ερειπώθηκαν. Φάροι άρχισαν να κατασκευάζονται ξανά το 1100. Ένας διάσημος φάρος της σύγχρονης εποχής ήταν ο φάρος Λαντέρνα της Γένοβας, του οποίου φύλακας το 1449 ήταν ο Αντόνιο Κολόμπο, θείος του εξερευνητή Χριστόφορου Κολόμβου.

Ο πρώτος φάρος που κατασκευάστηκε στην ανοιχτή θάλασσα ήταν ξύλινος και τον έφτιαξε ο Χένρι Γουίνστανλεϊ το 1699 στους επικίνδυνους σκοπέλους Έντιστοουν, στα ανοιχτά του Πλίμουθ της Αγγλίας. Ο κατασκευαστής ήταν πολύ περήφανος για το κατόρθωμά του. Καθώς ψάρευε από το φάρο του, λέει η βιντεοταινία-ντοκιμαντέρ Φύλακες της Νύχτας (Guardians of the Night), ο Γουίνστανλεϊ έλεγε: «Ανέβα θάλασσα. Έλα και δοκίμασε το έργο μου». Κάποια μέρα του 1703, η θάλασσα υπάκουσε. Ο Γουίνστανλεϊ και ο φάρος του εξαφανίστηκαν χωρίς να αφήσουν κανένα ίχνος.

Το Άγαλμα της Ελευθερίας ύψους 92 μέτρων, που είχε στηθεί στο λιμάνι της Νέας Υόρκης σε ανάμνηση της φιλίας των λαών των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γαλλίας, πρόσφερε επίσης, για κάποιο διάστημα, βοήθεια στη ναυσιπλοΐα. Επί 16 χρόνια τρεις φαροφύλακες εργάζονταν εναλλάξ για να κρατάνε αναμμένη τη φλόγα που υπήρχε στον πυρσό της. «Με το φωτεινό πυρσό που έχει στο χέρι της καλωσορίζει όλο τον κόσμο», λέει ένα σονέτο που είναι γραμμένο στη βάση του αγάλματος.

Από τις Φλόγες στις Λυχνίες Αναλαμπών με Βάση το Ξένο

Τελικά το ξύλο σταμάτησε να χρησιμοποιείται ως πηγή φωτός στους φάρους και αντικαταστάθηκε από τον άνθρακα, τα κεριά—ακόμα και από κηροστάτες—και τα έλαια. Έγιναν προσπάθειες να χρησιμοποιηθούν κάτοπτρα για να εστιάζεται το φως, αλλά ο καπνός και η αιθάλη από τη φωτιά μαύριζαν τα κάτοπτρα. Το 1782, όμως, ο Ελβετός επιστήμονας Εμέ Αργκάν εφεύρε μια λυχνία ελαίου στην οποία ο αέρας κατευθυνόταν προς τα πάνω μέσα από ένα κυλινδρικό φιτίλι και έβγαινε από μια γυάλινη καπνοδόχο. Αφού υπήρχε η δυνατότητα να μένουν καθαρά, τα παραβολικά κάτοπτρα (τα οποία έμοιαζαν στο σχήμα με τους καθρέφτες στους προβολείς των αυτοκινήτων) άρχισαν να χρησιμοποιούνται ευρέως στους φάρους. Ένα καλό κάτοπτρο αύξανε την ένταση του φωτός γύρω στις 350 φορές.

Ένα άλλο μεγάλο άλμα έγινε το 1815 όταν ο Γάλλος φυσικός Ογκιστέν-Ζαν Φρενέλ εφεύρε τον πιο αποτελεσματικό φακό που έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ σε φάρο. Πριν από την εφεύρεση του Φρενέλ, τα καλύτερα κατοπτρικά συστήματα—που λειτουργούσαν με λυχνίες Αργκάν, οι οποίες παρέμειναν δημοφιλείς 100 και πλέον χρόνια—παρήγαν φωτεινή ισχύ περίπου 20.000 κηρίων. Οι φακοί Φρενέλ ανέβασαν τη φωτεινή ισχύ σε 80.000 κηρία—περίπου ίδια ένταση με τους σύγχρονους προβολείς των αυτοκινήτων—και αυτό με ένα και μόνο καιόμενο φιτίλι! Το 1901 ανακαλύφτηκαν οι καυστήρες ελαίου υπό πίεση, και σύντομα οι συσκευές Φρενέλ εξέπεμπαν φως με ισχύ ενός εκατομμυρίου κηρίων. Περίπου την ίδια περίοδο, άρχισε να χρησιμοποιείται το ακετυλένιο και επηρέασε σημαντικά την τεχνολογία και την αυτοματοποίηση των φάρων, χάρη κυρίως στο έργο του Σουηδού Νιλς Γκούσταφ Νταλέν. Ο Νταλέν εφεύρε την αυτόματη ηλιακή βαλβίδα—ένα διακόπτη που ρυθμίζει την παροχή του ακετυλενίου ανάλογα με την ηλιοφάνεια—και τιμήθηκε για αυτό με το Νόμπελ Φυσικής το 1912. Οι ηλεκτρικοί λαμπτήρες πυράκτωσης έγιναν δημοφιλείς τη δεκαετία του 1920 και παραμένουν κύρια φωτιστικά σώματα μέχρι σήμερα. Όταν συνδυαστεί με ένα φακό Φρενέλ, μια λυχνία μόλις των 250 βατ μπορεί να εκπέμπει φως ισχύος αρκετών εκατοντάδων χιλιάδων κηρίων. Τώρα, ο πιο ισχυρός φάρος στον κόσμο, ο οποίος βρίσκεται στη Γαλλία, μπορεί να φωτίσει το νυχτερινό ουρανό με μια εκτυφλωτική ακτίνα φωτός ισχύος 500 εκατομμυρίων κηρίων.

Μια πρόσφατη καινοτομία είναι η λυχνία αναλαμπών με βάση το ξένο. Εκπέμπει μια ισχυρότατη λάμψη η οποία διαρκεί εκατομμυριοστά του δευτερολέπτου. Επειδή ο παλμός του φωτός είναι τόσο σύντομος και έντονος, ξεχωρίζει ακόμα και αν στο βάθος υπάρχουν άλλα φώτα.

Πλωτοί Φάροι

Οι πλωτοί φάροι, ή αλλιώς φαρόπλοια, χρησιμοποιήθηκαν εκεί όπου δεν ήταν πρακτικό να κατασκευαστεί κάποιος πύργος. Όπως οι πύργοι, όμως, έτσι και τα φαρόπλοια έχουν μεγάλη ιστορία. Το πρώτο ήταν μια ρωμαϊκή γαλέρα η οποία άρχισε να λειτουργεί την εποχή του Ιούλιου Καίσαρα. Ψηλά στο κατάρτι του πλοίου, ένα σιδερένιο μαγκάλι με αναμμένα κάρβουνα φώτιζε το νυχτερινό ουρανό—και πετούσε καυτά κομματάκια από κάρβουνο πάνω στα ιδρωμένα σώματα των σκλάβων που κωπηλατούσαν αλυσοδεμένοι στις θέσεις τους κάτω ακριβώς από το μαγκάλι.

Το πρώτο σύγχρονο φαρόπλοιο χρησιμοποιήθηκε το 1732 στις εκβολές του ποταμού Τάμεση, κοντά στο Λονδίνο. Έκτοτε, ο αριθμός των φαρόπλοιων αυξανόταν. Για πολλά χρόνια, τα πλοία που έμπαιναν και έβγαιναν από το λιμάνι της Νέας Υόρκης έβρισκαν το δρόμο τους χάρη στο πλοίο Άμπροουζ. Στα πρόσφατα χρόνια, όμως, τα φαρόπλοια αντικαταστάθηκαν από αυτόματους φωτοσημαντήρες και φωτεινούς πύργους, οι οποίοι είναι μεταλλικές κατασκευές που μοιάζουν με πλωτές πετρελαιοπηγές.

Όταν η Ομίχλη και οι Καταιγίδες Κρύβουν τα Φώτα

Ακόμα και το πιο δυνατό φως μειώνεται όταν υπάρχει πυκνή ομίχλη και δυνατή βροχή—τότε που οι φάροι είναι περισσότερο απαραίτητοι από κάθε άλλη φορά! Μια λύση, αν και ελλιπής, είναι ο ήχος—ένας πολύ δυνατός ήχος σε τακτά διαστήματα. Γι’ αυτόν το λόγο, πολλοί φάροι είναι εξοπλισμένοι με ισχυρές ηχητικές συσκευές, όπως κουδούνια, κόρνες ομίχλης, σειρήνες και, για ένα διάστημα, ακόμα και κανόνια! Μάλιστα, μερικοί φάροι χρησιμοποιούσαν κανόνια μέχρι και τη δεκαετία του 1970.

Ωστόσο, τα ηχητικά κύματα υπόκεινται στις απρόσμενες ατμοσφαιρικές μεταβολές. Οι διαφορές στη θερμοκρασία και στην υγρασία που παρουσιάζουν τα στρώματα του αέρα πάνω από το νερό μπορούν να επηρεάσουν τον ήχο, μερικές φορές στρέφοντάς τον προς τα πάνω και άλλες φορές προς τα κάτω. Επιπρόσθετα, όπως ακριβώς μπορούμε να κάνουμε ένα βότσαλο να αναπηδήσει στην επιφάνεια μιας λίμνης, έτσι και κάποιος ισχυρός ήχος μπορεί να αναπηδήσει πάνω από ένα πλοίο χωρίς καν να ακουστεί! Αλλά αν εξαιρέσουμε τα προβλήματα, τα ηχητικά σήματα μπορούν συνήθως να ακουστούν σε απόσταση αρκετών χιλιομέτρων.

Το Τέλος μιας Εποχής

Με την έναρξη της αυτοματοποίησης, οι φαροφύλακες δεν ήταν πλέον απαραίτητοι. Το ραντάρ, ο ασύρματος, το σόναρ και η ναυσιπλοΐα με τη βοήθεια δορυφόρου έχουν τώρα αντικαταστήσει ακόμα και τους ίδιους τους φάρους, πολλοί από τους οποίους έχουν πάψει να λειτουργούν. Αλλά δεν φαίνεται πως μπορούμε να τους ξεχάσουμε. Για πολλούς ανθρώπους, οι φάροι είναι σύμβολο του φωτός και της ελπίδας μέσα σε ένα σκοτεινό κόσμο, και εξακολουθούν να αποτελούν πηγή έμπνευσης για φωτογράφους, καλλιτέχνες και ποιητές. Με σκοπό τη διατήρηση αυτών των όμορφων παλιών οικοδομημάτων, έχουν κάνει την εμφάνισή τους σε όλο τον κόσμο σύλλογοι που ασχολούνται με τους φάρους.

Μερικοί φάροι προσφέρουν τώρα μοναδικά καταλύματα για επισκέπτες οι οποίοι θέλουν να δοκιμάσουν τη ζωή του φαροφύλακα, με τη διαφορά ότι πρόκειται για μια πιο άνετη ζωή. Άλλοι επισκέπτες θέλουν απλώς να απολαύσουν την απομόνωση—να μην ακούνε τίποτα άλλο παρά τις μοναχικές κραυγές των γλάρων και το βουητό των κυμάτων που σπάνε πάνω στο φάρο. Σε ορισμένα μέρη του κόσμου, οι φάροι αποτελούν επίσης ένα εξαιρετικό μέρος για να παρακολουθεί κανείς τις φάλαινες, τα πουλιά και τις φώκιες. Οι φύλακες του φάρου στην Αλεξάνδρεια και ο θείος του Χριστόφορου Κολόμβου στη Γένοβα πιθανώς περνούσαν τον ελεύθερο χρόνο τους κάνοντας το ίδιο.

[Υποσημειώσεις]

Παλαιότερα, ο αριθμός των κηρίων μιας φωτεινής πηγής, με μονάδα μέτρησης το διεθνές κηρίο που αναφέρεται στο άρθρο, αντιστοιχούσε στην ένταση του φωτός που εξέπεμπε αυτή η πηγή σε δεδομένη κατεύθυνση συγκρινόμενη με την ένταση ενός πρότυπου κεριού. Αυτή η μονάδα μέτρησης έχει αντικατασταθεί τώρα από το νέο κηρίο (καντέλα).

Δύο Θαρραλέες Γυναίκες

Η ιστορία των φάρων περιλαμβάνει αφηγήσεις για περιστατικά στα οποία εκδηλώθηκε εξαιρετική τόλμη και αφοσίωση, συχνά από μέρους των γυναικών. Η Γκρέις Ντάρλινγκ (1815-1842) διακινδύνευσε την ίδια της τη ζωή για να σώσει εννέα επιζώντες από κάποιο ναυάγιο που έγινε κοντά στο φάρο του πατέρα της στα νησιά Φαρν, στα ανοιχτά της βορειοανατολικής ακτής της Αγγλίας. Χάρη στην επιμονή της, αυτή και ο πατέρας της κωπηλάτησαν μέσα στην επικίνδυνη θάλασσα μέχρι το ναυάγιο, έβαλαν τους ναυαγούς στη βαρκούλα, κωπηλάτησαν πίσω στο φάρο και τους φρόντισαν μέχρι που έφτασε βοήθεια. Ένα μνημείο έχει ανεγερθεί προς τιμήν της.

Η Άμπιγκεϊλ Μπούργκες ήταν η 17χρονη κόρη ενός φαροφύλακα στο Ματίνικους Ροκ, που βρισκόταν στα ανοιχτά της ακτής του Μέιν, στη Βόρεια Αμερική. Κάποια μέρα τον Ιανουάριο του 1857, ο πατέρας της χρειάστηκε να φύγει από το φάρο, αλλά επί τέσσερις εβδομάδες δεν μπορούσε να επιστρέψει εξαιτίας της κακοκαιρίας. Η Άμπι, όπως τη φώναζαν, ανέλαβε τα ηνία. Φρόντιζε επίσης την άρρωστη μητέρα της και επέβλεπε τα τρία αδέλφια της, τα οποία ήταν πολύ μικρά και δεν μπορούσαν να τη βοηθήσουν στις δουλειές του φάρου. Η Άμπι γράφει: «Αν και μερικές φορές ήμουν πολύ εξαντλημένη από την εργασία μου [πριν από την ανακάλυψη του ηλεκτρισμού, το να κρατάει κάποιος ένα φως αναμμένο ήταν σκληρή δουλειά], το φως δεν έσβησε ούτε μία φορά. Με τη βοήθεια του Θεού μπόρεσα να φέρω σε πέρας τις συνηθισμένες δουλειές μου καθώς και εκείνες που θα έκανε κανονικά ο πατέρας μου». Τον επόμενο χειμώνα, η Άμπι χρειάστηκε να αναλάβει ξανά τα ηνία. Αυτή τη φορά η ίδια και η οικογένειά της συντηρούνταν με ένα αβγό και μια κούπα καλαμπόκι τη μέρα. Αλλά το φως ποτέ δεν έσβησε.

Ο Φακός Φρενέλ

Ο φακός Φρενέλ είναι ένας σύνθετος ή κλιμακωτός φακός, ο οποίος έχει έναν κεντρικό φακό που περιβάλλεται από καμπύλα γυάλινα πρίσματα. Διάφοροι σύνθετοι φακοί Φρενέλ μπορούν να ενωθούν μεταξύ τους και να σχηματίσουν ένα γυάλινο κύλινδρο ο οποίος περιβάλλει τη φωτεινή πηγή. Ο κάθε φακός συγκεντρώνει το φως σε μια οριζόντια δέσμη ακτίνων. Περισσότεροι φακοί σημαίνουν περισσότερες ακτίνες φωτός, σαν τις ακτίνες που ξεκινούν και εκτείνονται από το κέντρο ενός τροχού. Καθώς ο κύλινδρος περιστρέφεται γύρω από τη φωτεινή πηγή, οι ακτίνες του φωτός απλώνονται στον ορίζοντα. Ο αριθμός των ακτίνων, ο χρόνος που μεσολαβεί ανάμεσα στις αναλαμπές, ακόμα και το χρώμα τους, είναι μόνο μερικοί από τους παράγοντες οι οποίοι κάνουν τον κάθε φάρο μοναδικό όσον αφορά το φωτεινό του σήμα. Τα πλοία έχουν μαζί τους ένα ονοματολόγιο φάρων και φανών ώστε να μπορούν οι ναυτικοί να αναγνωρίζουν ποιοι είναι οι φάροι που συναντούν στην πορεία τους.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Το υλικό που σας παρουσιάζουμε σε αυτή την σελίδα είναι επιλεγμένο από τον επίσημο ιστότοπο των Χριστιανών Μαρτύρων του Ιεχωβά τον οποίο και σας προτρέπουμε να επισκέπτεστε τακτικά για την ποιότητα στην υλη που τον διακρίνει!

This is not the official website of Jehovah’s Witnesses jw.org is the official website of Jehovah's Witnesses and is the authoritative website about our beliefs, teachings, & activities.

Did you like this? Share it:

No Comments on “Φάροι … Ένα Φως που Σώζει Ζωές”

Comments on this entry are closed.


Το υλικό που σας παρουσιάζουμε σε αυτή την σελίδα είναι επιλεγμένο από τον επίσημο ιστότοπο των Χριστιανών Μαρτύρων του Ιεχωβά τον οποίο και σας προτρέπουμε να επισκέπτεστε τακτικά για την ποιότητα στην ενημέρωση και στην υλη που τον διακρίνει!